Hiện nay, đèn sân bóng thế hệ cũ vẫn còn được sử dụng tại một số sân bóng đá, bóng rổ và bóng chuyền. Trong đó, loại được dùng phổ biến nhất là đèn metal halide. Khi đèn gặp sự cố hoặc hư hỏng, nhiều chủ sân lâu năm thường chọn thay lại đúng loại đèn sân bóng đã sử dụng trước đó. Phần vì đã quen tay trong quá trình vận hành, phần vì chi phí đầu tư ban đầu của đèn thế hệ cũ thấp hơn so với đèn LED.
Tuy nhiên, nếu bạn dành thời gian tìm hiểu kỹ hơn về hiệu quả chiếu sáng, độ ổn định và chi phí sử dụng lâu dài, bạn sẽ thấy phần lớn các chủ sân đều dần chuyển sang đèn LED sân bóng. Đây không phải là sự thay đổi theo trào lưu, mà đến từ những khác biệt rất rõ ràng trong quá trình sử dụng thực tế.
Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ với bạn 5 điểm chính, để bạn thấy rõ mức độ phù hợp của bộ đèn LED khi dùng chiếu sáng sân bóng. Đây cũng chính là 5 lý do để bạn cân nhắc nâng cấp, thay thế đèn sân bóng thế hệ cũ sang đèn LED.
Đèn LED cho hình ảnh truyền hình tốt, không nhấp nháy
Khi quay phim các giải đấu được tổ chức tại sân bóng sử dụng đèn sân bóng thế hệ cũ, hiện tượng nhấp nháy gần như luôn xuất hiện. Đặc biệt, khi chiếu quay chậm các tình huống diễn ra ở tốc độ cao, hình ảnh trên màn hình thường tối dần và không ổn định, gây khó chịu cho người xem.
Hình minh họa dưới đây sẽ giúp bạn hiểu vì sao đèn sân bóng thế hệ cũ lại gây ra hiện tượng nhấp nháy này.
Hình 1: Hình ảnh quay chậm VĐV điền kinh chạy ở sân dùng đèn thế hệ cũ
Trong đồ thị ở Hình 1, các field 1, field 2, field 3… đại diện cho từng khung hình mà máy quay ghi nhận theo thời gian.
Nguồn điện cấp cho đèn sân bóng thế hệ cũ là nguồn xoay chiều AC dạng sóng sine, lấy từ đầu ra của tăng phô (thiết bị giúp tạo dòng điện tần số cao để đèn cao áp phát sáng).
- Hình 1a cho thấy độ sáng của ánh sáng đèn trước ống kính máy quay thay đổi liên tục theo nguồn điện cấp cho đèn.
- Hình 1b thể hiện độ sáng của từng khung hình (field 1, field 2, field 3…) khi hiển thị trên TV. Độ sáng này phụ thuộc vào lượng ánh sáng mà máy quay ghi nhận được trong mỗi khoảng thời gian.
- Hình 1c là hình ảnh thực tế mà mắt người nhìn thấy khi xem lại đoạn quay chậm.
Nếu bạn quan sát kỹ Hình 1b, sẽ thấy độ sáng của các khung hình giảm dần theo thời gian. Chính vì vậy, hình ảnh quay chậm trong Hình 1c cũng tối dần từ trái sang phải.
Điều này tạo ra cảm giác chớp nháy rõ rệt, và đây là hiện tượng gần như luôn xảy ra khi sử dụng đèn sân bóng thế hệ cũ.
Hình 2: Đồ thị nguồn cấp cho đèn LED
Với đèn LED sân bóng, độ sáng của ánh sáng phát ra không còn biến thiên theo dạng sóng sine như đèn thế hệ cũ. Thay vào đó, đồ thị độ sáng có dạng gần như đường thẳng, tức là ánh sáng phát ra ổn định và liên tục theo nguồn điện cấp cho chip LED. Nhờ đó, độ sáng của mỗi khung hình mà máy quay ghi nhận được (field 1, field 2…) gần như đồng đều nhau.
Vì vậy, khi sử dụng đèn LED sân bóng, hiện tượng nhấp nháy sẽ được giảm đáng kể hoặc gần như loại bỏ hoàn toàn. Ngoài ra, chất lượng LED driver càng tốt thì khả năng kiểm soát độ sáng càng ổn định, hình ảnh thu được càng mượt mà.
Tuổi thọ đèn LED cao hơn nhiều so với đèn sân bóng thế hệ cũ
Với đèn sân bóng thế hệ cũ, tuổi thọ của đèn thường được tính rất đơn giản: tính theo tổng thời gian thắp sáng. Nghĩa là từ lúc bắt đầu sử dụng cho đến khi đèn không còn sáng được nữa, bất kể ánh sáng đã yếu đi hay chưa.
Trong thực tế, nhiều sân bóng vẫn tiếp tục sử dụng đèn dù ánh sáng đã giảm đáng kể, dẫn đến mặt sân không còn đủ sáng, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm thi đấu và tập luyện.
Hình 3: Đồ thị suy giảm quang thông theo thời gian của các đèn: (a) đèn LED, (b) đèn thế hệ cũ metal halide
So với đèn sân bóng thế hệ cũ, đèn LED có lợi thế vượt trội về tuổi thọ. Do hoạt động theo nguyên lý bán dẫn, tuổi thọ của đèn LED không chỉ tính bằng số giờ bật sáng, mà được đánh giá dựa trên khả năng duy trì quang thông – tức là lượng ánh sáng mà đèn còn phát ra theo thời gian.
Thông số này còn được gọi là lumen maintenance (ký hiệu L) và thường được tính theo tiêu chuẩn L70. Tiêu chuẩn L70 có thể hiểu đơn giản như sau: khi lượng ánh sáng do bộ đèn LED phát ra chỉ còn 70% so với ban đầu, thì đèn đã đến thời điểm nên thay mới để đảm bảo độ sáng đạt yêu cầu cho sân bóng.
| Loại đèn | Tuổi thọ (h) | Tiêu chuẩn đánh giá tuổi thọ |
|---|---|---|
| Metal Halide | 7.500 – 20.000 | Căn cứ theo thời gian thắp sáng |
| Sodium | 18.000 – 24.000 | Căn cứ theo thời gian thắp sáng |
| Đèn led thể thao | 50.000 – 60.000 | Căn cứ theo tiêu chuẩn L70 |
Bảng 1: So sánh tuổi thọ các loại đèn sân bóng
Bảng so sánh cho thấy tuổi thọ của các loại đèn sân bóng được công bố theo những tiêu chuẩn khác nhau. Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào con số “số giờ sử dụng”, rất khó để đánh giá chính xác loại đèn nào bền hơn trong điều kiện sử dụng thực tế.
Để so sánh sát nhất, bạn nên nhìn vào độ suy giảm quang thông theo thời gian, như minh họa ở Hình 3. Thông số này giúp bạn nhận biết:
- Loại đèn nào nhanh xuống màu hơn
- Thời điểm nào đèn không còn đủ sáng cho sân bóng
- Khi nào cần thay thế đèn mới để đảm bảo chất lượng chiếu sáng
Với góc nhìn này, bạn sẽ dễ thấy vì sao bộ đèn LED sân bóng được đánh giá cao hơn về tuổi thọ và tính ổn định khi sử dụng lâu dài.
|| Bạn hãy đọc thêm bài: Vì sao tuổi thọ của đèn LED thường thấp hơn công bố?
Đèn LED tiêu tốn ít điện hơn các đèn sân bóng thế hệ cũ
Để đánh giá mức tiêu thụ điện của đèn sân bóng, trước hết bạn cần nắm rõ khái niệm hiệu suất phát sáng của đèn LED. Và hãy nhớ một nguyên tắc: “Hiệu suất phát sáng càng cao, thì đèn càng tiết kiệm điện”.
Với nguyên tắc này, sự khác biệt giữa đèn LED và đèn sân bóng thế hệ cũ thể hiện rất rõ qua các con số sau:
- Đèn LED: hiệu suất phát sáng từ 110 lm/W trở lên.
- Đèn sân bóng thế hệ cũ: hiệu suất phát sáng danh nghĩa từ 68 – 105 lm/W. Tuy nhiên, nếu bỏ qua phần ánh sáng bị chóa đèn hấp thụ và làm suy giảm độ sáng (xét với đèn mới, chưa tính suy giảm lumen theo thời gian), thì hiệu suất phát sáng có ích thực tế chỉ còn khoảng 65 – 80 lm/W.
Từ các số liệu này, có thể thấy độ sáng trên mỗi watt của đèn LED cao gần gấp đôi so với đèn thế hệ cũ. Khi kết hợp thêm việc đèn LED có hệ số công suất cao và tuổi thọ dài, bạn sẽ dễ dàng nhận ra một điều rất thực tế: “Cùng một độ sáng trên sân, sử dụng đèn LED giúp tiết kiệm ít nhất 50% lượng điện so với đèn sân bóng thế hệ cũ”.
Đây cũng là lý do vì sao nhiều chủ sân sau một thời gian sử dụng đã cảm nhận rõ sự khác biệt trên hóa đơn tiền điện khi chuyển sang đèn LED.
Hình 4: Minh họa hiệu suất phát sáng của các loại đèn sân bóng
Đèn LED giảm chói đáng kể so với các đèn sân bóng thế hệ cũ
Với đèn sân bóng thế hệ cũ, thành phần phát sáng là bóng thủy tinh. Ánh sáng phát ra từ bóng thủy tinh thường tạo nên các điểm rất sáng ngay dưới tâm đèn (điểm nóng), trong khi những khu vực xung quanh lại tối hơn. Chính sự phân bố ánh sáng không đồng đều này dẫn đến một thực tế khó tránh: “Để các điểm tối đủ độ sáng, luôn tồn tại các điểm rất sáng gây chói”.
Bên cạnh đó, thành phần quang học của đèn sân bóng thế hệ cũ là chao đèn. Hạn chế của chao đèn là khó hội tụ tia sáng thành chùm sáng đủ mạnh để chiếu xa. Vì vậy, để đảm bảo mặt sân đủ sáng, đèn thường phải treo ở độ cao thấp hơn, từ đó gây chói và khó chịu cho những người có mặt trên sân.
Hình 5: Mẫu đèn LED sân bóng chất lượng cao
Khác với đèn sân bóng thế hệ cũ, đèn LED sử dụng nhiều chip LED được phân bố đều trên toàn bộ bề mặt đèn. Mỗi chip LED đều được bao phủ bởi một thấu kính chuyên dụng, giúp kiểm soát hướng chiếu và phân bố ánh sáng hiệu quả hơn. Nhờ cấu tạo này, ánh sáng từ đèn LED sân bóng có thể truyền xa tốt, đồng thời khuếch tán đồng đều trên mặt sân.
Vì vậy, khi sử dụng đèn LED, độ chói trên sân thấp hơn rõ rệt, không gây cảm giác khó chịu, giúp các cầu thủ thi đấu và tập luyện thoải mái, an toàn hơn.
Đèn LED tiện dụng hơn nhiều so với các đèn sân bóng thế hệ cũ
Đèn sân bóng thế hệ cũ hoạt động theo nguyên lý phóng điện, vì vậy trong quá trình sử dụng thường phát sinh nhiều bất tiện mà các chủ sân dễ gặp phải:
- Khi bật đèn, cần 5 – 7 phút đèn mới đạt được độ sáng tối đa.
- Khi xảy ra sự cố điện hoặc cần khởi động lại nguồn, phải chờ đèn nguội hoàn toàn mới có thể bật lại.
- Đèn có hệ số công suất thấp, nên phải lắp thêm tụ bù để cải thiện. Tuy nhiên, nếu tụ bù hỏng khi sử dụng, đèn dễ bị nóng và nhanh xuống cấp.
Trong khi đó, đèn LED sân bóng hoạt động theo nguyên lý đi-ốt phát quang nên tiện lợi hơn rất nhiều trong vận hành hằng ngày:
- Hệ số công suất cao, ít hao điện.
- Bật sáng ngay khi bật, không cần chờ đợi.
- Có thể bật tắt nhiều lần mà không làm giảm tuổi thọ của đèn.
Ngoài ra, đèn sân bóng thường được lắp trên các cột cao từ 8 đến 45 mét, nên việc thay thế hay sửa chữa đèn không hề đơn giản, vừa tốn công vừa phát sinh chi phí. Chính vì vậy, ít phải thay thế cũng là một ưu điểm rất lớn của đèn LED sân bóng, giúp các chủ sân yên tâm hơn trong quá trình vận hành lâu dài.
Đến đây, bạn đã có thể thấy đèn LED phù hợp với sân bóng như thế nào trong sử dụng thực tế. Điều khiến nhiều chủ sân còn băn khoăn thường chỉ là chi phí đầu tư ban đầu của đèn LED cao hơn so với đèn sân bóng thế hệ cũ.
Tuy nhiên, theo kinh nghiệm thực tế, tôi khuyên bạn nên sử dụng đèn LED sân bóng. Nhờ tuổi thọ cao, hoạt động ổn định và ít hỏng vặt, một chu kỳ sử dụng của đèn LED có thể dài hơn gấp 5 – 6 lần so với đèn thế hệ cũ. Vì vậy, nếu xét trên tổng chi phí đầu tư và sử dụng lâu dài, đèn LED vẫn là lựa chọn kinh tế hơn cho sân bóng.
Nếu bạn còn băn khoăn về đèn sân bóng hay bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến chiếu sáng, đừng ngần ngại để lại bình luận hoặc gửi lời nhắn. Tôi luôn sẵn sàng giải đáp để bạn có thêm thông tin hữu ích.
Danh mục: Chiếu sáng sân bóng
