Trong nhiều năm tư vấn về giải pháp chiếu sáng, tôi gặp rất nhiều chủ sân bóng đá và đa số đều có chung vài câu hỏi quen thuộc: đèn chiếu sáng sân bóng đá nào dùng bền, loại nào hạn chế chói và có giúp tiết kiệm điện hay không. Những mối lo đó rất dễ hiểu, vì ai làm sân bóng cũng muốn ánh sáng ổn định, hiệu quả để người chơi thoải mái và sân vận hành trơn tru hơn.
Dù thị trường hiện nay có vô số mẫu đèn chiếu sáng sân bóng đá, nhưng nếu dựa vào cấu tạo và đặc tính hoạt động thì thực tế chỉ gồm một vài nhóm chính. Trong bài viết này, tôi sẽ lần lượt giới thiệu từng loại, giải thích ưu – nhược điểm và những điểm bạn cần lưu ý. Khi hiểu rõ các nhóm đèn này, bạn sẽ dễ đưa ra lựa chọn phù hợp với nhu cầu của sân bóng mình mà không phải lúng túng trước quá nhiều sản phẩm.
Đèn cao áp sân bóng đá
Đèn cao áp từng là lựa chọn quen thuộc khi lắp đèn chiếu sáng sân bóng đá, đặc biệt trước khi đèn LED phổ biến. Thông thường, loại 400W được dùng cho sân mini, còn loại 1000W dành cho sân 11 người. Tuy nhiên khi sử dụng lâu dài, nhiều chủ sân nhận ra dòng đèn này có khá nhiều điểm bất tiện trong quá trình vận hành.
Những vấn đề mà đèn chiếu sáng sân bóng đá kiểu cao áp thường gặp phải:
- Tuổi thọ không cao, chỉ khoảng 10.000 – 20.000 giờ nên phải thay thế sớm.
- Cấu tạo gồm nhiều bộ phận như bóng, ballast, tụ bù… khiến việc bảo trì hơi rườm rà.
- Mỗi lần bật, đèn phải mất 5 – 7 phút mới sáng hết công suất.
- Đèn chỉ có thể khởi động lại sau khi nguội: sau khi tắt phải chờ 4 – 12 phút mới khởi động lại được.
- Sau thời gian sử dụng, đèn hay nhấp nháy, phát ra tiếng ù gây khó chịu.
Điều khiến nhiều chủ sân ngán ngẩm hơn nữa là đèn cao áp chỉ hoạt động ổn định khi được lắp đúng theo yêu cầu kỹ thuật. Nếu sai một chút, đèn có thể khó khởi động hoặc ánh sáng lên không đều. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người chơi, và đôi khi khiến chủ sân mất thêm thời gian để xử lý.
Chính vì những điều đó, đa số sân bóng hiện nay đã chuyển sang đèn LED chiếu sáng sân bóng đá – loại đèn tiết kiệm điện hơn, ổn định hơn và giúp chủ sân yên tâm hơn trong vận hành.
Hình 1: Đèn cao áp sân bóng đá
Đèn chiếu sáng sân bóng đá mini dạng LED
Với các sân bóng đá mini, đa số chủ sân thường chọn những bộ đèn chiếu sáng sân bóng đá nằm trong dải công suất 200W – 300W. Nhìn chung, có ba nhóm đèn LED được sử dụng nhiều nhất. Mỗi loại có cấu tạo và khả năng chiếu sáng khác nhau, nên việc hiểu rõ từng loại sẽ giúp bạn dễ chọn đúng nhu cầu của sân.
Đèn chiếu sáng sân bóng đá dùng chip COB
Đèn dùng chip COB xuất hiện rất nhiều ở các sân bóng mini vì giá khá rẻ và dễ mua. Cấu tạo của bộ đèn chiếu sáng sân bóng đá loại này như Hình 2 dưới đây:
Hình 2: Đèn chiếu sáng sân bóng đá mini dùng chip COB
Mỗi chip COB 50W có một chóa nhôm gom sáng. Một bộ đèn thường ghép từ 4 – 6 chip COB, tạo thành công suất tổng từ 200W – 300W.
Tuy nhiên, loại đèn chiếu sáng sân bóng đá mini này có một số nhược điểm mà bạn cần cân nhắc:
- Chỉ số hoàn màu thấp, ánh sáng nhìn thiếu tự nhiên.
- Độ đồng đều ánh sáng kém, mặt sân dễ bị tối – sáng không đều.
- Sau thời gian sử dụng, một số chip COB dễ hỏng do tản nhiệt kém.
Khi ánh sáng không đồng đều, sân sẽ xuất hiện vùng tối – vùng sáng, dẫn đến hiện tượng đổ bóng mạnh. Điều này khiến cầu thủ nhanh mỏi mắt và khó quan sát bóng. Thậm chí, chỉ cần hỏng một chip, độ đồng đều sẽ giảm rõ rệt ngay trước hoặc sau khi thay chip mới. Vì lý do đó, tôi khuyên bạn không nên lựa chọn loại đèn này cho sân bóng của mình.
Đèn chiếu sáng sân bóng đá dùng chip SMD với một lớp thấu kính
Ở phần này, tôi muốn bạn hình dung rõ sự khác biệt giữa bộ đèn chiếu sáng sân bóng đá dùng chip SMD một thấu kính và loại dùng hai thấu kính. Trước tiên, chúng ta nói về SMD một lớp thấu kính. Bộ đèn này có cấu tạo như hình bên dưới:
Hình 3: Đèn SMD chiếu sáng sân bóng đá dùng một lớp thấu kính
Mỗi chip LED SMD được bọc sát bởi một lớp thấu kính nhỏ ngay trên đầu chip. Kiểu thiết kế này khá giống với bộ đèn dùng chip COB.
Bộ đèn SMD một thấu kính khắc phục được phần nào tình trạng chỉ số hoàn màu thấp và hiện tượng hỏng chip so với loại đèn COB. Tuy nhiên, ánh sáng của loại đèn chiếu sáng sân bóng đá này vẫn có nhược điểm giống COB đó là độ đồng đều thấp.
Điểm hạn chế lớn nhất của bộ đèn SMD một lớp thấu kính là ánh sáng không thể truyền đi xa. Vì vậy, nhiều chủ sân trong phân khúc đèn phổ thông thường phải cân nhắc rất kỹ giữa loại SMD một lớp thấu kính và bộ đèn dùng chip COB. Nếu bạn chưa rõ sự khác nhau giữa SMD và COB, bạn có thể xem thêm bài viết so sánh điểm khác biệt giữa hai loại chip này để dễ hình dung hơn.
Khi chỉ sử dụng một lớp thấu kính, bộ đèn LED vẫn có thể tạo ra các beam angle cơ bản như 120°, 90°, 60°… nhưng những góc chiếu này chưa đủ linh hoạt cho nhu cầu thực tế của sân bóng. Vì vậy, nhược điểm của bộ đèn SMD một thấu kính khá rõ ràng:
- Không thể hội tụ các tia sáng nhỏ thành chùm sáng có cường độ cao để truyền đi xa.
- Không khuếch tán ánh sáng đồng đều, khiến bề mặt sân có nhiều vùng sáng tối khác nhau.
- Tạo ra tia sáng rò rỉ, gây chói, gây ô nhiễm ánh sáng và làm bạn tốn điện hơn mà hiệu quả lại không cao.
Bạn có thể dùng loại đèn này cho những sân bóng nhỏ chỉ cần ánh sáng cơ bản, nhưng nếu mong muốn mặt sân sáng đều và người chơi dễ chịu hơn, bạn sẽ cần xem xét giải pháp tốt hơn ở phần kế tiếp.
Đèn chiếu sáng sân bóng đá dùng chip SMD với hai lớp thấu kính
Lớp thấu kính thứ hai là phần giúp bộ đèn chiếu sáng sân bóng đá được nâng cấp đáng kể. Cấu tạo này được thiết kế để khắc phục toàn bộ nhược điểm của SMD một lớp thấu kính.
Hình 4: Đèn SMD chiếu sáng sân bóng đá với hai lớp thấu kính
Khi dùng bộ đèn SMD hai lớp thấu kính, bạn sẽ nhận được nhiều lợi ích rõ ràng:
- Chùm sáng có cường độ cao dễ dàng truyền đi xa.
- Độ đồng đều sáng cao, bề mặt sân ít bị chênh lệch sáng tối.
- Giảm đáng kể tình trạng chói và tiết kiệm điện hơn về lâu dài.
Với kinh nghiệm của tôi khi làm việc cùng nhiều chủ sân, đây là loại đèn mà tôi khuyên bạn nên ưu tiên nếu muốn sân bóng mini có ánh sáng ổn định, dễ chịu và hạn chế các vấn đề khó chịu trong quá trình vận hành.
Đèn chiếu sáng sân bóng đá 11 người dạng LED
Để tăng độ rọi sáng và giảm độ chói trên bề mặt sân bóng đá 11 người, đèn cần phải treo ở độ cao trên 15m. Bên cạnh đó, để đạt độ đồng đều và khả năng chiếu xa, bạn nên ưu tiên bộ đèn LED dùng chip SMD với hai lớp thấu kính: lớp đầu bọc sát từng chip, lớp hai định hình chùm sáng theo phân bố quang học mong muốn và khuếch tán đều ánh sáng trên mặt sân.
Nhiều bạn thắc mắc nên chọn công suất bao nhiêu: 200W, 400W hay 1000W? Thực ra, lựa chọn công suất phụ thuộc vào mức độ rọi (lux) bạn muốn đạt. Thông thường cho sân 11 người, công suất phù hợp dao động từ 600W đến 1000W cho mỗi bộ đèn.
Trên thị trường có hai dạng bộ đèn chiếu sáng sân bóng đá công suất cao phổ biến (xem hình 5):
Hình 5: Đèn LED module và tích hợp sử dụng chip SMD cho sân bóng đá
Đèn chiếu sáng sân bóng đá LED module 600W
Đây là loại thường ghép từ 03 module, mỗi module 200W, tạo thành bộ 600W.
- Ưu điểm: cấu tạo đơn giản, chi phí mua thấp hơn.
- Nhược điểm: dễ gây độ chói cao hơn so với bộ đèn tích hợp. Để hiểu chi tiết, bạn hãy tham khảo bài viết: Cách chọn đèn LED cho sân bóng đá không gây chói.
Nếu bạn muốn tiết kiệm đầu tư ban đầu, bộ đèn module là lựa chọn khả thi. Nhưng nếu mục tiêu là ánh sáng mượt, bạn cần cân nhắc kỹ.
Đèn chiếu sáng sân bóng đá LED tích hợp 600W
Điểm dễ thấy nhất ở bộ đèn chiếu sáng sân bóng đá dạng LED tích hợp là khả năng giảm độ chói tốt hơn so với loại module. Nhờ thiết kế liền khối, ánh sáng được kiểm soát ổn định và dịu hơn, nên nhiều chủ sân thường lựa chọn khi muốn nâng chất lượng ánh sáng cho sân 11 người.
Tuy vậy, khi công suất bộ đèn tăng lên, chi phí sản xuất cũng tăng theo. Lý do là những bộ đèn tích hợp công suất lớn khó chế tạo hơn, đặc biệt ở hai phần quan trọng sau:
- Chip LED: ở công suất cao, chip LED tỏa nhiều nhiệt hơn. Vì vậy, nhà sản xuất phải chọn chất nền phù hợp và thiết kế mạch tối ưu để chip luôn tản nhiệt tốt, giữ tuổi thọ ổn định cho bộ đèn LED.
- Vỏ đèn: phần vỏ phải được thiết kế với các lá dẫn nhiệt nhôm chất lượng tốt để đưa lượng nhiệt từ chip LED thoát nhanh ra không khí, tránh nóng cục bộ và giúp bộ đèn vận hành bền bỉ.
Dựa trên những điểm này, tôi hy vọng bạn có thể dễ dàng cân nhắc và so sánh trước khi quyết định loại đèn chiếu sáng sân bóng đá phù hợp nhất cho sân của mình.
Ba bước để có đèn chiếu sáng sân bóng đá như ý
Sau khi bạn đã nắm rõ các loại đèn chiếu sáng sân bóng đá trên thị trường, tôi tin rằng sẽ trọn vẹn hơn nếu bàn thêm về tiêu chuẩn chiếu sáng. Việc chọn đúng bộ đèn LED chỉ là điều kiện cần. Để sân bóng thật sự sáng đẹp, đồng đều và không gây chói cho người chơi, bạn còn cần một thiết kế chiếu sáng đúng chuẩn.
Vì vậy, tôi tóm lại ba bước quan trọng giúp bạn xác định tiêu chuẩn, chọn đèn và lắp đặt sao cho phù hợp với nhu cầu sân bóng của mình.
Bước 1: Xác định tiêu chuẩn chiếu sáng cho đèn chiếu sáng sân bóng đá
Khi trang bị đèn chiếu sáng sân bóng đá, bạn nên bắt đầu bằng việc xác định những tiêu chuẩn cơ bản sau:
- Đủ độ sáng cho toàn bộ mặt sân
- Ánh sáng đồng đều, không có vùng tối – vùng sáng
- Không gây chói cho người chơi
Để đạt được những yếu tố đó, bạn cần xác định hai điểm quan trọng:
- Đối tượng người chơi là cầu thủ nghiệp dư hay chuyên nghiệp, điều này quyết định chỉ số chiếu sáng dựa theo tiêu chuẩn chiếu sáng (xem Bảng 1).
- Vị trí và độ cao treo đèn.
Dưới đây là bảng các chỉ số và phân loại sân bóng đá:
| Cấp độ | Horizontal illuminance | Uniformity of illuminance | Glare | Lamp colour temperature | Lamp colour rendering |
|---|---|---|---|---|---|
| Eh average (lux) | Emin/Eh ave | GR | (K) | Ra | |
| Class I | > 500 | > 0.7 | ≤ 50 | > 4000 | ≥ 80 |
| Class II | > 200 | > 0.6 | ≤ 50 | > 4000 | ≥ 65 |
| Class III | > 75 | > 0.5 | ≤ 50 | > 2000 | ≥ 20 |
Bảng 1: Tiêu chuẩn chiếu sáng sân bóng đá theo từng cấp độ sân bóng
Bước 2: Lựa chọn đèn chiếu sáng sân bóng đá phù hợp
Đây là lúc bạn chọn loại đèn chiếu sáng sân bóng đá phù hợp với người chơi và mặt bằng sân. Nhiều bạn thường chú ý đến công suất, nhưng thật ra công suất chỉ là con số tham khảo. Thực tế, độ sáng và vùng phủ của đèn phụ thuộc nhiều hơn vào: quang thông, hiệu suất phát sáng, beam angle (góc mở).
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào 200W – 400W – 1000W, bạn nên quan tâm đến khả năng chiếu sáng thực tế của bộ đèn LED khi lắp lên sân.
Bước 3: Xác định số lượng đèn và lắp đặt
Ở bước cuối cùng, bạn cần xác định số lượng bộ đèn treo trên mỗi cột, góc ngẩng của từng đèn để các chỉ số ánh sáng trên bề mặt sân đạt yêu cầu đề ra. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người chơi. Nếu lắp sai hướng hoặc thiếu bộ đèn, sân sẽ bị tối cục bộ; nếu lắp quá nhiều đèn và sai góc, sân sẽ rất chói.
Để nắm kỹ hơn về phần này, bạn có thể xem lại bài hướng dẫn thiết kế chiếu sáng sân bóng đá mà tôi đã chia sẻ.
Các chỉ số chiếu sáng
Khi bạn thiết kế đèn chiếu sáng sân bóng đá, có một số chỉ số kỹ thuật mà bạn cần nắm rõ để đánh giá ánh sáng trên sân. Tôi diễn giải lại ngắn gọn để bạn dễ hình dung:
- Eh average (lux): đây là độ rọi trung bình rơi trên bề mặt ngang của sân (tức là mặt cỏ).
- Emin/Eh ave: là tỷ số giữa độ rọi thấp nhất và độ rọi trung bình. Chỉ số này dùng để xem ánh sáng trên sân có đồng đều hay không.
- GR: chỉ số đánh giá độ chói của ánh sáng trên sân, có thang từ 10 đến 90.
- K: nhiệt độ màu của nguồn sáng.
- Ra: chỉ số hoàn màu, thang 0 – 100, giá trị càng cao thì màu sắc hiển thị càng tự nhiên.
Phân loại sân (không truyền hình trực tuyến)
- Class I: sân dành cho các giải thi đấu cấp quốc gia.
- Class II: sân dùng cho đào tạo cấp cao hoặc thi đấu cấp câu lạc bộ.
- Class III: sân phục vụ mục đích đào tạo trường học hoặc các giải địa phương, giải phong trào.
Khi bạn đang phân vân nên chọn loại đèn chiếu sáng sân bóng đá nào, những tiêu chuẩn này sẽ giúp bạn xác định loại đèn và mức ánh sáng phù hợp với quy mô sân. Mỗi cấp độ sân lại có yêu cầu riêng, vì vậy chọn đúng giải pháp chiếu sáng sẽ giúp bạn tăng hiệu quả ánh sáng, giảm chói và tiết kiệm chi phí đầu tư về lâu dài.
Tôi hy vọng những thông tin này có thể hỗ trợ bạn phần nào trong quá trình thiết kế hệ thống đèn chiếu sáng sân bóng đá của mình, để sân vừa sáng đẹp, vừa mang lại trải nghiệm dễ chịu cho người chơi. Nếu bạn còn băn khoăn về đèn chiếu sáng sân bóng đá hay bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến chiếu sáng, đừng ngần ngại để lại bình luận hoặc gửi lời nhắn. Tôi luôn sẵn sàng giải đáp để bạn có thêm thông tin hữu ích.
Danh mục: Chiếu sáng sân bóng
